آیا لبنیات می توانند به بهبود سرطان روده بزرگ کمک کنند؟

در یک مطالعه آینده نگر که توسط Papier و همکارانش  در سال 2024 میلادی منتشر شد، این مورد را بررسی کردند که آیا سرطان کولورکتال میتواند ارتباطی با مصرف لبنیات داشته باشد یا خیر.
سرطان روده بزرگ، سومین سرطان شایع در جهان است. نرخ بروز این سرطان در افراد به طور قابل توجهی متفاوت است. از جمله نتایجی که در مقالات متعدد به آن دست یافته اند، این است که این سرطان شیوع بالاتری را در کشورهای پردرآمد از جمله کشورهای اروپایی، آمریکای شمالی، استرالیا، نیوزیلند و ژاپن دارد و نرخ پایین تری را در کشورهای کم درآمد همچون آفریقا و جنوب آسیا به خود اختصاص داده است.
در مطالعه ای که در سال 2024 انجام شد، 542778 زن را مورد بررسی قرار دادند که طی آن 12251 زن مبتلا به سرطان روده بزرگ شناخته شدند. زنانی که به سرطان روده بزرگ مبتلا شده بودند، مسن تر، قد بلندتر بودند و سابقه ی خانوادگی سرطان روده ی بیشتری را در آن جمعیت داشتند.در این مقاله پیرامون نقش رژیم غذایی در ایجاد این سرطان بررسی هایی صورت گرفت و ارتباط بین 97 عامل رژیم غذایی با خطر ابتلا به سرطان روده بزرگ مورد بررسی قرار گرفت.
مطالعات نشان دادند که مصرف الکل، مصرف کلسیم و گوشت قرمز میتوانند ارتباط معناداری با سرطان روده بزرگ داشته باشند. به این صورت که مصرف الکل و گوشت قرمز باعث بروز سرطان کولورکتال میشد و مصرف کلسیم موجود در لبنیات قوی ترین ارتباط را با سرطان روده بزرگ داشت و باعث کاهش بروز این سرطان میشود. در واقع محصولات لبنی به محافظت در برابر سرطان روده بزرگ کمک می کنند و این امر عمدتاً یا به طور کامل توسط کلسیم هدایت می شود.
همانطور که اشاره شد مصرف الکل با سرطان کولورکتال ارتباط مستقیمی داشت و نشان داد که در صورتی که فردی به مقدار میانگین، حداقل 20 گرم در روز، الکل مصرف کند، ریسک ابتلا به سرطان کولورکتال در وی افزایش می یابد. همچنین نتایج این تحقیقات این مورد را تایید کرد که «به ازای هر 10 گرم مصرف الکل در روز، خطر سرطان کولورکتال 7 درصد بیشتر میشود.(که در مصرف 20 گرم الکل، معادل 14 گرم است.)»
تحقیقات نشان دادند که علت آن که الکل میتواند خطر سرطان روده بزرگ را افزایش دهد، در واقع تولید استالدئید در بدن است که در غلظت های بالا جهش زا است و عملکرد DNA را در بافت انسانی مختل میکند و سبب تولید گونه های اکسیژن فعال و سرطان زا را در بدن افزایش می دهد.
همچنین نتایج این مشاهده نشان دادند که مصرف لبنیات، ماست، ویتامین ب 2، منیزیوم، فسفر و پتاسیم، سبب کاهش بروز سرطان روده بزرگ میشوند.
همچنین این تحقیقات نشان می دهد که لبنیات و احتمالا در کنار آن مکمل های کلسیم میتوانند خطر ابتلا به سرطان کولورکتال را کاهش دهند. از میان غذاها و مواد مغذی که مرتبط با لبنیات بودند، همه ی آن ها به غیر از پنیر و بستنی با خطر سرطان روده بزرگ ارتباط معکوس داشتند.
همانطور که اشاره شد ارتباطی که در این مقاله برای شیر لبنیات و سایر غذاها و مواد مغذی مرتبط با لبنیات با سرطان کولورکتال مشاهده شده بود، احتمالاً عمدتاً یا به طور کامل ناشی از مصرف کلسیم است. نقش محافظتی احتمالی کلسیم ممکن است به توانایی آن در اتصال به اسیدهای صفراوی و اسیدهای چرب آزاد در مجرای روده بزرگ مربوط باشد و در نتیجه اثرات سرطان زایی بالقوه آنها را کاهش دهد. علاوه بر این، مطالعات تجربی حیوانی نشان داده است که سطوح بالای کلسیمی که از غذا تامین میشود و در مجرای روده بزرگ قرار میگیرد، نفوذپذیری روده بزرگ را کاهش می‌دهد، به ویژه اگر سطح فسفات رژیم غذایی نیز بالا باشد. در نتیجه به محافظت از مخاط روده در برابر آسیب‌دیدگی محتویات مجرای بالقوه مضر (مانند اسیدهای صفراوی) کمک می‌کند.
سایر تحقیقات تجربی نشان می‌دهند که کلسیم ممکن است اثرات مستقیمی بر بافت کولون نیز داشته باشد، به عنوان مثال، کلسیم ممکن است باعث تمایز سلول‌ های روده بزرگ، مرگ سلولی را تقویت کند و آسیب اکسیداتیو DNA را در مخاط روده بزرگ کاهش دهد. مطالعات آزمایشگاهی همچنین نشان می دهد که کلسیم رژیم غذایی ممکن است بروز جهش های ژنتیکی را در روده بزرگ کاهش دهد.
غلات سبوس دار و فیبر رژیمی سبب کاهش خطر سرطان روده بزرگ میشوند. از علت های آن میتواند به این مورد اشاره کرد که غلات سبوس دار منبع غنی از فیبر هستند و شواهد آزمایشی قبلی نشان میدهد که فیبر رژیمی حجم مدفوع را افزایش می دهد که در نهایت منجر به کاهش زمان انتقال و رقیق شدن محتویات روده بزرگ میشود. بنابراین احتمالا مواد سرطان زا در محتویات روده رقیق میکنند و سبب کاهش بروز این نوع سرطان میشوند.

علاوه بر این، فیبر غذایی در روده بزرگ تخمیر می‌شود و اسیدهای چرب با زنجیره کوتاه مانند بوتیرات را تشکیل می‌دهد که PH روده را کاهش می‌دهد و بنابراین از تبدیل اسیدهای صفراوی اولیه به اسیدهای صفراوی ثانویه (که سبب تقویت تکثیر سلولی و رشد سلول های سرطانی می شود ) جلوگیری می‌کند .

ترجمه و تنظیم : سینا دهقان  و صفوراسادات میری، کارشناسان تغذیه شهرستان بهاباد -دانشگاه علوم پزشکی شهید صدوقی یزد