کاهش اشتها و کاهش حس چشایی از مهمترین مشکلات دوران سالمندی است که باید با یک سری راهکارها این مشکل را در سالمندان حل کرد.
برخی محققین بر این باورند که یک سوم سالمندان از دست دادن اشتها را تجربه مبکنند و این تعداد ممکن است برای سالمندانی که در مراکز مراقبت از سالمندان زندگی میکنند بیشتر باشد.درباره اینکه چرا سالمندان غذا نمیخورند و نکات مفیدی برای تشویق سالمندان به خوردن و حفظ وزن سالم بیشتر بیاموزیم:
نکات کلیدی
-کاهش وزن یا کاهش اشتها میتواند بخشی از روند پیری باشد:کاهش وزن ناخواسته در افراد مسن میتواند ناشی از عوامل مختلفی از جمله شرایط پزشکی، داروها و چالش های اجتماعی یا عاطفی باشد و باید توسط یک متخصص پزشکی ارزیابی شود.
-برای تشویق افزایش اشتها و افزایش وزن در افراد مسن برنامه های روتین زمان غذا را تنظیم کنید.(غذا را در دسترس تر کنید و طعم غذاها را با استغاده از گیاهان و ادویه ها تقویت کنید).
چرا سالمندان از خوردن دست میکشند؟
تا حدی از دست دادن اشتها در افراد مسن سالم میتواند طبیعی باشد. روند پیری باعث ایجاد تغییراتی میشود که منجر به کاهش اشتها میشود. به همبن دلیل است که بسیاری از افراد مسن دیگر غذا نمیخورند، این تغییرات عبارتند از:
-تغییرات در ترکیب بدن ، مانند کاهش توده عضلانی و تراکم استخوان، که نیاز به انرژی را کاهش میدهد.
-کاهش فعالیت بدنی که متابولیسم را کاهش می دهد.
-تغییرات هورمونی مثل سطوح پایینتر هورمون گرلین (هورمون احساس گرسنگی )
-تاخیر در تخلیه معده که باعث میشود افراد بعد از غذا برای مدت طولانی تری احساس سیری کنند.
هنگامیکه کاهش اشتها از آنچه در طول پیری انتظار می رود فراتر رود، میتواند به یک وضعیت پزشکی که نیاز به ارزیابی و درمان دارد مربوط شود.
دلایل پزشکی کاهش اشتها یا کاهش وزن در سالمندان
کاهش وزن ناخواسته یا از دست دادن اشتها میتواند ناشی از عوامل مختلفی باشد مانند:
-بیماری های بدخیم مانند سرطان ها
-بیماری های غیر بدخیم مانند بیماری های مزمن کلیه
-داروهایی مانند آنتی هیستامین ها یا آنتی بیوتیک ها( با این حال کاهش دوز یا قطع داروها فقط تحت نظر پزشک صورت گیرد)
-شرایط سلامت روان مانند افسردگی
-مشکلات بلع یا جویدن
-مشکلات دندانی مانند حفره ها یا پروتز های نا مناسب
-مشکل در تحرک و تهیه غذا
-عوامل اجتماعی مانند ناتوانی در تهیه مواد غذایی
بی اشتهایی و کاهش وزن در سالمندان میتواند به دلایل همپوشانی باشد، بنابراین ارزیابی پزشکی برای تعیین علت اصلی و موثرترین درمان ضروری است.
خطرات کاهش وزن در سالمندان
کاهش وزن پیشرونده در افراد مسن میتواند عواقب پزشکی جدی داشته باشد و حتی میتواند مرگ و میر را افزایش دهد. در صورت مشاهده کاهش وزن یا کاهش اشتها همراه با هر یک از علائم زیر جستجوی ارزیابی پزشکی بسیار مهم است.
-ضعف
-مشکل در حفظ تعادل یا افزایش سقوط
-کم آبی بدن
-عفونت های مکرر
-افسردگی
-شکستگی یا زخم های پوستی
-کم خونی
-تب
-اسهال
-درد
این علائم میتواند به دلیل اصلی یک اختلال سوتغذیه ، التهابی اشاره کند. به عنوان مثال تب میتواند نشانه یک بیماری خود ایمنی باشد که نیاز به بررسی بیشتر دارد.در موارد دیگر این علائم ممکن است نتیجه ی سوتغذیه طولانی باشد. به عنوان مثال تغذیه نامناسب میتواند منجر به از بین رفتن پوست و تاخیر در بهبود زخم ها شود.
پایش وزن سالمندان
کاهش وزن نا خواسته اگر مدت 6 تا 12 ماه از 5 درصد وزن فرد فراتر رود نگران کننده است.همه افراد با افزایش سن مقداری از توده عضلانی بدون چربی و کاهش تراکم استخوان را تجربه می کنند.تا زمانیکه به 65 سالگی میرسیم اکثر ما به طور کلی افزایش وزن را متوقف میکنیم . بسیاری از ما ممکن است پس از این سن هرسال کاهش وزن داشته باشیم. توصیه میشود خانواده ها وزن سالمندشان را در فواصل زمانی منظم کنترل کنند و از اینکه متخصصان در هر ویزیت سالمند را وزن کشی کنند حمایت کنند.
ارزیابی تغذیه ای تیم های مراقبتی بهداشتی برای سالمندی که دچار کاهش وزن شده با سوالات زیر صورت میگیرد:
-آیا در جویدن یا قورت دادن غذای خود مشکلی داشته اید؟
-در سه ماه گذشته چقدر وزن کم کرده اید؟
-آیا استرس های جدیدی را تجربه میکند؟
ارائه دهندگان همچنین ممکن است آزمایش های آزمایشگاهی یا تصویر برداری را برای رد علل زمینه ای تجویز کنند.
نکاتی درباره نحوه ترغیب افراد مسن به غذا
در مواجهه با شرایط مزمن و روند طبیعی پیری ، تشویق افراد مسن به خوردن بیشتر میتواند دشوار باشد. با این حال تنظیمات ساده ای وجود دارد که میتوانید برای صرف غذا انجام دهید.
افزایش وزن را تحریک کنید
اگر سالمند شما اخیرا وزن کم کرده، راه هایی وجود دارد که میتوانید به طور طبیعی افزایش وزن را تحریک کنید. اگر مشکل شدید به نظر برسد یک متخصص ممکن است به افراد مسن تر توصیه کند که از جایگزین های غذایی مانند نوشیدنی های مکمل غذایی استفاده کنند.
برای کاهش وزن خفیف تر و نا خواسته ، توصیه می شود:
-غذاهای کامل و پرکالری مانند ماست ، پنیر، آجیل ، کره بادام زمینی یا شیر 2 درصد تجویز کنید.
-یخچال و فریزر را با میوه ها ، سبزیجات و تنقلات آماده پر کنید.
-سرویس تحویل غذا در نظر بگیرید تا بار تهیه غذا از دوش سالمند خارج شود.
افزایش اشتها
بسیاری از سالمندان به دلیل از دست دادن اشتها نیازهای تغذیه ای خود را برآورده نمیکنند.توصیه می شود نکات زیر را امتحان کنید:
-یک برنامه روتین برای وعده های غذایی ایجاد کنید ، مانند وعده های غذایی با فاصله دو تا سه ساعت یا وعده های بزرگتر با فاصله 4 تا 5 ساعت.بدن ما به این الگو عادت میکند و یادآوری خوبی برای ارسال سیگنال های گرسنگی و تشنگی است.
-اطمینان حاصل کنید که افراد مسن در طول وعده های غذایی همراه کسی غذا بخورند. سالمندانی که تنها غذا میخورند بعید است که منتظر غذا خوردن به تنهایی باشند بنابراین اشتهای زیادی ندارند.
آنها را تشویق کنید تا در گروه های اجتماعی جامعه شرکت کنند ، بطور مستقیم با دوستان و خانواده غذا بخورند و اگر این موضوع ذهن آنها را از برنامه ریزی برای غذاخوردن منحرف میکند خدمات تحویل غذا را در نظر بگیرند.
-هنگام آشپزی یا غذا خوردن، موسیقی مورد علاقه او را پخش کنید. او می افزاید این میتواند خلق و خوی آنها را تقویت کرده و اشتهای آنها را افزایش دهد.
-غذا را جذاب تر کنید.
-افزایش سن بر بوها و مزه ها تاثیر میگذارد ، به همین دلیل است که ممکن است برای بهبود حس چشایی با دیدن فرد مورد علاقه نمک و یا شکر اضافی استفاده شود. با اینحال نمک و شکر اضافی نگران کننده است.
نکات زیر برای حل این مشکل توصیه می شود :
-آبلیمو یا لیموترش تازه را روی پاستا یا سبزیجات بچکانید یا کمی سرکه مانند سرکه بالزامیک اضافه کنید. این لمس اسید ، شیرینی به همراه می آورد و طعم ها را برای خوردن جذاب تر میکند.
– رنگ را به بشقاب خود برگردانید. داشتن رنگ های متنوع نه تنها یک وعده غذایی را جذاب تر میکند بلکه مواد مغذی آنرا هم بیشتر میکند.
– تا حد امکان از گیاهان دارویی استفاده کنید . گیاهان یا ادویه جات تازه و خشک تقویت کننده طعم عالی هستند.
-زنجبیل ، سیر یا پیاز میتوانند غذا را زنده کنند ، همچنین گیاهانی مانند آویشن ، مریم گلی ، ریحان یا رزماری
اگر سالمند شما با بیزاری از طعم و بوی بعضی غذاها دست و پنجه نرم میکند . چند راه وجود دارد که میتوانید به آنها کمک کنید.موارد زیر را امتحان کنید:
ورزش و فعالیت در فضای باز را تشویق کنید، او خاطر نشان میکند ورزش منظم و بیرون رفتن از راه های طبیعی برای افزایش انرژی و افزایش گرسنگی است.
– آدامس دارچین یا نعناع ، آبکشی دهان یا مسواک زدن قبل از غذا هم میتواند مفید باشد.
-اطمینان حاصل کنید که ارائه دهنده مراقبت های بهداشتی و دندانپزشکی برای آنها انجام می شود. تا اگر شرایط مزمن یا استفاده از دندان مصنوعی میتواند باعث بیزاری از غذا شود مشکل را حل کنند.
حفظ اشتها و وزن سالم به افراد مسن اجازه میدهد تا کیفیت زندگی و رفاه کلی خود را در سنین بالا حفظ کنند. پرداختن به علت اصلی کاهش اشتها و کاهش وزن از طریق ارزیابی پزشکی و برخی اصلاحات در روال روزانه میتواند اطمینان حاصل کند که عزیزان شما از مواد غذایی مورد نیاز خود تغذیه کنند و لذت ببرند.
مترجم: فروغ محسنی مرام – کارشناس مسئول تغذیه مرکز بهداشت شهرستان خرمشهر
