نشان شیر و خورشید در تاریخ ایران، سابقهای طولانی و ریشهدار دارد. از سکههای دوران ایلخانان که بر آنها همزمان نقش شیر و خورشید و شعار «علی ولیالله» دیده میشود، تا درفشهای حکومتی دوران صفویه و تا نگارههای قهوهخانهای عصر قاجار و لوگوهای روزنامههای این دوره، همه و همه گواهی است بر حضور مستمر و دیرپای این نماد در فرهنگ ایرانی ـ شیعی.
لازم به ذکر است که برخی از پوشهای تاریخی حسینیهها که مزین به نشان شیر و خورشید هستند، اساسا در فهرست آثار ملی ایران نیز به ثبت رسیدهاند. نمونهای شاخص از این آثار، پوش حسینیه چرخاب یزد است که در سال ۱۳۲۰ هجری قمری توسط استاد محمدجعفر خیام اصفهانی دوخته شده و از میراث فرهنگی ماندگار ایران به شمار میرود.
قصۀ ایران و تشیع، ماجرای پنج دهۀ اخیر ایران نیست. این فردوسیِ شیعهمذهب بود که هزار سال پیش با احیای داستانها و اسطورههای کهن ایرانزمین، روح تازهای در کالبد هویت ملی دمید و در برابر هجوم فرهنگی بیگانگان، ایران را از فراموشی نجات داد.
در طول تاریخ ایران هر زمان که تشیع در ایران بالنده شد، هویت ملی نیز جان تازهای گرفت. تنها به عنوان نمونه شواهدی مربوط به پیش از دورۀ صفویه، گفتنی است که در دوره آل بویه، تشیع سبب شد تا ایرانیان مشروعیت خلفای بغداد را به چالش بکشند و همزمان مفاهیم ایرانگرایانه همچون “فره شاهنشاه” بر کلاه پادشاهان آن دوره نقش بست. در دوره ایلخانان، بهویژه در زمان سلطنت سلطان محمد خدابنده (اولجایتو)، تشیع و مفهوم ایرانشهری به صورت توأمان برجسته شد، از یک سو استفاده از عباراتی چون “افتخار ایران” در وصف رجال سیاسی فزونی یافت و از سوی دیگر اسامی دوازده امام بر سکه ها ظاهر شد.
اگر زبان فارسی یکی از ستونهای مهم هویت ایرانی است، تشیع هم دیگر ستون مهم آن است.
