قصه و فایده ی آن

بدان که قصه خواندن و شنیدن فایدهی بسیار دارد. اول آنکه از احوال گذشتگان خبردار شود. دویم آنکه چون عجایب و غرایب شنود نظر او به قدرت الهی گشاده گردد. سیم، چون محنت و شدت گذشتگان شنود داند که هیچکس از بند محنت آزاد نبوده است، او را تسلی باشد. چهارم، چون زوال ملک و مال سلاطین گذشته شنود، دل از دنیا بردارد و داند که به کس وفا نکرده و نخواهد کرد. پنجم، عبرت بسیار و تجربهی بیشمار او را حاصل آید و خدای تعالی با حضرت رسالت میگوید: ای محمد، ما بر تو میخوانیم از قصههای رسولان و خبرهای پیغمبران آنچه بدان دل را ثابت گردانیم و فایدههای کلی تو را حاصل گردد.
پس معلوم شد که در قصههای گذشتگان فایده هست. اگر واقع باشد و بر آن وجه که وجود داشته باشد خوانده شود، خواننده و گوینده و شنونده را از آن فایدهای رسید و اگر غیرواقع باشد گوینده را وبال باشد و شنونده فایدهی خود برگیرد چنانکه گفتهاند:
نگویند از سر بازیچه حرفی
کز آن پندی نگیرد صاحب هوش
وگر صد دفتر حکمت بر ابله
بخوانی آیدش بازیچه در گوش
فتوتنامهی سلطانی
واعظ کاشفی سبزواری




